Το Μοναστήρι των Αγίων Αναργύρων, αφιερωμένο στους θεραπευτές αγίους Κοσμά και Δαμιανό, βρίσκεται σε μια γραφική τοποθεσία, περίπου 3 χιλιόμετρα από την Αγιά, στον δρόμο προς τον Αγιόκαμπο. Η ιστορία του μοναστηριού είναι βαθιά ριζωμένη στην περίοδο της Οθωμανικής κυριαρχίας.
Ως έτος ανοικοδόμησής του αναφέρεται χαρακτηριστικά το 1588 μ.Χ.. Αυτή η χρονολογία υποδεικνύει την ακμή του μοναστηριού κατά τον 16ο αιώνα, μια περίοδο κατά την οποία πολλές μονές στην Ελλάδα αναζωογονήθηκαν ή ιδρύθηκαν εκ νέου, προσφέροντας πνευματική στήριξη στους υπόδουλους Έλληνες. Ωστόσο, η παρουσία ασκηταριών λαξευμένων σε βράχους ακριβώς δίπλα στη μονή, με κάποιες τοιχογραφίες που χρονολογούνται από τον 12ο αιώνα, υποδηλώνει την ύπαρξη μοναστικής δραστηριότητας στην περιοχή πολύ πριν την ανοικοδόμηση του σημερινού καθολικού. Αυτό δείχνει μια συνεχή μοναστική παράδοση αιώνων.
Το σημερινό καθολικό είναι μια μονόχωρη ξυλόστεγη βασιλική, η οποία περιέχει σπαράγματα τοιχογραφιών του 17ου αιώνα, την περίοδο δηλαδή που πιθανόν πραγματοποιήθηκε μια σημαντική ανακαίνιση. Ένα από τα πιο εντυπωσιακά χαρακτηριστικά του μοναστηριού είναι ο διώροφος οχυρωματικός πύργος με χαμηλό θόλο που σώζεται στον περίβολό του, μαρτυρώντας τον αμυντικό ρόλο που είχαν πολλές μονές εκείνη την εποχή. Η τελευταία ανακαίνιση της μονής έγινε το 1995.
Περιτριγυρισμένο από καταπράσινο τοπίο με πλατάνια και ένα μικρό ποταμάκι, το μοναστήρι προσφέρει έναν πραγματικά γαλήνιο τόπο περισυλλογής και σύνδεσης με την ιστορία. Οι επισκέπτες μπορούν να ανέβουν στην πέτρινη και λαξευμένη στο βράχο σκαλωσιά για να δουν από κοντά τα αρχαία ασκηταριά.
Πρακτικές Οδηγίες: Εύκολη πρόσβαση οδικώς. Ιδανικό για όσους αναζητούν ηρεμία και ενδιαφέρονται για τη μοναστική ιστορία και αρχιτεκτονική.
